Zcash và NEAR Protocol đã nổi lên như hai giao dịch thay thế mạnh nhất của thị trường crypto trong năm 2026, một diễn biến mà đồng sáng lập Bankless David Hoffman cho rằng đang được thúc đẩy bởi việc nhà đầu tư dịch chuyển một phần vốn khỏi Bitcoin và Ethereum sang các tài sản có câu chuyện lợi nhuận hấp dẫn hơn.
Trong bài đăng ngày 23/9, Hoffman cho biết ZEC đã trở thành cái mà ông gọi là bên chiến thắng mới nhất của “Bitcoin Bid”, trong khi NEAR cũng giành được vị thế tương tự trong nhóm nền tảng smart contract.
Lập luận của ông xoay quanh quy mô của lượng tài sản đang nằm trong Bitcoin. Bitcoin hiện có vốn hóa thị trường khoảng 1,7 nghìn tỷ USD, trong khi Zcash vẫn chỉ bằng một phần rất nhỏ con số đó ngay cả sau đợt tăng giá gần đây. Hoffman cho rằng chỉ cần một tỷ lệ nhỏ holder Bitcoin phân bổ một phần vốn của họ sang ZEC cũng đủ để tạo ra áp lực mua đáng kể đối với tài sản nhỏ hơn này.
Theo các số liệu được Hoffman trích dẫn, vốn hóa thị trường của Zcash đã tăng lên khoảng 26 tỷ USD sau khi khởi đầu từ một nền tảng nhỏ hơn nhiều. Động thái này diễn ra song song với sự gia tăng quan tâm đến quyền riêng tư, rủi ro từ điện toán lượng tử và khả năng tiếp cận tài sản trong khuôn khổ được quản lý.
Theo báo cáo ngày 22/9 của 21Shares được crypto.news dẫn lại, thị trường privacy coin đã tăng gần gấp 5 lần trong một năm qua. Quy mô lĩnh vực này đã mở rộng từ 6,2 tỷ USD lên khoảng 30 tỷ USD, trong khi CoinGecko định giá toàn bộ phân khúc ở mức gần 36,9 tỷ USD vào thời điểm đó.
Hoffman so sánh giao dịch ZEC hiện tại với đợt tăng giá của Ethereum năm 2021, khi ETH đi từ mức vốn hóa gần 12 tỷ USD ở đáy chu kỳ lên khoảng 554 tỷ USD ở đỉnh.
Luận điểm của ông không hàm ý rằng holder Bitcoin đang từ bỏ hoàn toàn BTC. Thay vào đó, Hoffman tin rằng đã có đủ số holder đang phân bổ một phần nhỏ danh mục sang ZEC như một vị thế phòng hộ hoặc bổ trợ.
Zcash mang đến cho nhóm này một số câu chuyện đầu tư đáng chú ý. Mạng lưới này có cùng nguồn cung tối đa cố định 21 triệu coin như Bitcoin, đồng thời cung cấp quyền riêng tư giao dịch tùy chọn thông qua các địa chỉ được shielded. Những lo ngại về tác động dài hạn của điện toán lượng tử đối với các hệ thống mật mã hiện tại cũng đã trở thành một phần trong luận điểm đầu tư mà những người ủng hộ ZEC đưa ra.
Khả năng tiếp cận của tổ chức cũng đã thay đổi. Grayscale đã chuyển đổi Zcash Trust của mình thành ETF spot ZCSH trên NYSE Arca vào ngày 25/8, ra mắt với khoảng 304 triệu USD tài sản được quản lý. ZEC đã vượt mốc 1.000 USD vào đầu tháng 9 khi tài sản trong quỹ tăng lên trên 400 triệu USD.
Hoffman lập luận rằng chỉ riêng mức tăng tính theo USD của ZEC là chưa đủ để giải thích giao dịch này. Thay vào đó, ông chỉ ra sự chênh lệch về quy mô giữa Bitcoin và Zcash, cho rằng lượng tài sản BTC có khả năng xoay vòng vẫn lớn hơn rất nhiều so với giá trị vốn hóa của ZEC.
“Có 1,7 nghìn tỷ USD BTC ngoài kia, và chỉ cần một lượng rất nhỏ Bitcoiner đồng ý rằng ZEC là hợp lệ,” Hoffman viết.
Ông cho rằng nhà đầu tư có thể đi đến kết luận đó vì yếu tố quyền riêng tư, những lo ngại xoay quanh điện toán lượng tử, hoặc đơn giản là mong muốn phòng hộ cho mức độ tiếp xúc với Bitcoin của họ.
Dù vậy, lập luận này vẫn là cách Hoffman diễn giải nguồn gốc nhu cầu mua thay vì bằng chứng trực tiếp cho thấy các lệnh mua ZEC đến từ holder Bitcoin. Chính ông cũng thừa nhận điều đó, nói rằng ông tin rất ít nhà phân bổ vốn sẽ bỏ qua BTC, ETH và phần còn lại của thị trường crypto để mua ZEC chỉ vì giá trị nội tại riêng của nó.
Theo Hoffman, một đợt xoay vòng vốn tương tự có thể đang diễn ra quanh NEAR Protocol, dù ông cho rằng nguồn cầu trong trường hợp này phân tán hơn.
“Tôi nghĩ NEAR đã giành được danh hiệu ‘smart contract bid’ của năm 2026,” ông viết.
Theo CoinGecko, NEAR được giao dịch quanh mức 4,28 USD vào ngày 24/9 sau khi tăng hơn 60% trong bảy ngày trước đó. Đợt tăng này diễn ra cùng với hàng loạt diễn biến mới trên mạng lưới và các thị trường giao dịch của token.
Ngày 23/9, giao dịch spot của NEAR đã được niêm yết trên Hyperliquid thông qua thị trường NEAR/USDC. Open interest của hợp đồng perpetual NEAR trên Hyperliquid khi đó ở gần mức 344 triệu USD, trong khi funding rate dương cho thấy các vị thế long đang trả phí cho phe short.
Sự phát triển của mạng lưới cũng đóng góp vào câu chuyện của NEAR trong năm 2026. Giao thức này đã dành phần lớn năm để xây dựng xoay quanh trí tuệ nhân tạo, chain abstraction và các autonomous agent.
Vào tháng 7, NEAR giới thiệu cơ chế thanh toán AI dựa trên staking, cho phép người dùng khóa NEAR và nhận compute credit hàng tháng để sử dụng các dịch vụ AI. Hệ thống này hỗ trợ 43 mô hình AI ngay khi ra mắt và cho phép người dùng tiếp cận suy luận bảo mật và các autonomous agent mà không cần thanh toán bằng thẻ tín dụng.
Hoffman cho biết dòng vốn hỗ trợ NEAR có lẽ đến từ một nhóm đa dạng hơn so với nhóm nhà đầu tư mà ông cho là đang dịch chuyển từ BTC sang ZEC.
Ông lập luận rằng Ethereum trong lịch sử đã phải đối mặt với mức độ cạnh tranh lớn hơn trong nhóm mạng lưới smart contract so với mức độ cạnh tranh mà Bitcoin gặp phải trong vai trò lưu trữ giá trị. Solana đã thách thức Ethereum về người dùng, hoạt động và sự chú ý của nhà đầu tư, khiến thị trường smart contract bớt tập trung vào một tài sản duy nhất.
Với Hoffman, điều đó có nghĩa là NEAR không cần phải hút vốn từ một nhóm được xác định rõ ràng. Các trader đang tìm kiếm cơ hội ngoài ETH, SOL và các tài sản smart contract đã được khẳng định khác đều có thể tạo ra cùng một hiệu ứng.
Hoffman xem các đợt tăng của ZEC và NEAR là một phần của vấn đề lớn hơn đối với những tài sản lớn nhất thị trường crypto.
Ông cho rằng các nhà đầu tư tìm kiếm mức nhân tài sản lớn có thể sẽ ít sẵn sàng phân bổ vốn mới vào những tài sản đã có vốn hóa hàng trăm tỷ USD hoặc vượt 1 nghìn tỷ USD. Các mạng lưới nhỏ hơn có thể mang lại dư địa tăng giá lớn hơn nếu thu hút được một phần đáng kể lượng tài sản hiện có trong crypto.
Hoffman gọi tình huống này là “Blue Chip Curse”.
Theo quan điểm của ông, Bitcoin vẫn cần khẳng định vị thế vững chắc hơn như một lựa chọn thay thế cho vàng, trong khi Ethereum đang đối mặt với câu hỏi điều gì có thể tạo ra một đợt tái định giá lớn nữa sau nhiều năm tăng trưởng.
Sự so sánh này xuất hiện trong bối cảnh toàn bộ thị trường tiền mã hóa vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với hệ thống tài chính truyền thống. Dữ liệu từ CoinGecko cho thấy tổng vốn hóa thị trường crypto toàn cầu vào ngày 24/9 ở mức gần 2,96 nghìn tỷ USD, trong đó Bitcoin chiếm khoảng 57% tổng giá trị.
Hoffman cho rằng crypto vẫn có thể tiếp tục tạo ra những kẻ chiến thắng mới ngay cả khi BTC và ETH không mang lại mức tăng nhiều lần như những gì nhà đầu tư từng chứng kiến ở các chu kỳ trước. Ông nhắc đến Hyperliquid, Venice, Lighter, Ethena và Morpho như những ví dụ về các dự án đang đưa sản phẩm và hạ tầng mới vào ngành.
Mối quan tâm của ông là giá trị kinh tế từ hoạt động đó rốt cuộc sẽ đổ về đâu.
Hoffman lập luận rằng Robinhood, Coinbase, Apollo và các doanh nghiệp môi giới truyền thống có thể ở vị thế nắm bắt một phần giá trị được tạo ra bởi thế hệ sản phẩm crypto mới nhất, trong khi mức độ mà BTC và ETH được hưởng lợi vẫn còn chưa rõ ràng.
Để tổng giá trị của toàn ngành tăng lên đáng kể, Hoffman nói rằng tổng vốn hóa thị trường crypto cuối cùng sẽ cần tăng vượt xa mức hiện tại. Ông đưa ra mốc 10 nghìn tỷ USD như một mức mà ông hy vọng thị trường có thể đạt được trong chu kỳ hiện tại, đồng thời đối chiếu với kịch bản cần tới một thị trường 30 nghìn tỷ USD để lĩnh vực này có thể mở rộng mạnh hơn nhiều.
ZEC
NEAR
