Vitalik Buterin đã đưa ra một đề xuất kỹ thuật nhằm thu nhỏ đáng kể lớp đồng thuận của Ethereum bằng cách chuyển phần lớn gánh nặng quản lý trạng thái sang cho các validator (người xác thực) sử dụng bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proofs), như một phần của nỗ lực lớn hơn hướng tới một "Lean Ethereum" hiệu quả hơn.

Trong một bài đăng gần đây trên diễn đàn Nghiên cứu Ethereum có tựa đề "The Extremely Lean Chain" (Chuỗi Cực Kỳ Tinh gọn), Buterin đã trình bày chi tiết cách các bằng chứng STARK đệ quy có thể giảm thiểu dữ liệu trên chuỗi đồng thời hỗ trợ các nâng cấp như tính hoàn thiện một khe (single-slot finality) và mật mã chống lượng tử (quantum-resistant cryptography).

Cuối tuần trước, Buterin đã gọi "Lean Ethereum" là "lần lặp lại lớn thứ ba" của mạng lưới và cho biết loạt cập nhật này có thể sánh ngang với The Merge, khi Ethereum thực hiện thành công việc chuyển đổi phức tạp về mặt kỹ thuật sang cơ chế đồng thuận bằng chứng cổ phần (proof-of-stake).

Lean Ethereum là một tầm nhìn và lộ trình dài hạn được đưa ra lần đầu tiên vào khoảng giữa năm 2025 để đại tu giao thức cốt lõi của Ethereum, nhằm làm cho nó mạnh mẽ hơn, an toàn hơn, phi tập trung hơn và có khả năng chống lượng tử. Điều này bao gồm việc thiết kế lại hệ thống đồng thuận của Ethereum, được gọi là Lean Consensus, cải thiện việc xử lý dữ liệu với các tính năng hậu lượng tử, được gọi là Lean Data, và một máy ảo tối giản, thân thiện với SNARK, có thể dựa trên RISC-V, được gọi là Lean Execution.

Đề xuất "Extremely Lean" mới nhất của Buterin tập trung vào việc thiết kế lại Chuỗi Beacon của Ethereum để giảm thiểu đáng kể trạng thái và xử lý trên chuỗi. Trong bài đăng nghiên cứu cực kỳ kỹ thuật này, Buterin đưa ra một kế hoạch hai bước cuối cùng sẽ giảm trạng thái của validator xuống khoảng 6 byte, đồng thời tối đa hóa quyền riêng tư.

Giai đoạn 1 loại bỏ hầu hết dữ liệu của validator khỏi chuỗi và thay thế các bản cập nhật số dư theo từng epoch bằng một bằng chứng ZK-STARK duy nhất hàng ngày được gửi bởi mỗi validator, thu hẹp trạng thái trên chuỗi xuống chỉ còn vài byte cho mỗi validator, đồng thời cho phép chuỗi gần như không có trạng thái đối với phần thưởng và hình phạt.

Nói cách khác, đề xuất này chuyển nhiều công việc hơn cho các validator, những người gửi bằng chứng, để các node đầy đủ (full nodes) và bản thân chuỗi có thể duy trì sự nhẹ nhàng.

Giai đoạn 2 bổ sung quyền riêng tư bằng cách cung cấp cho mỗi validator một khóa và danh tính ẩn danh mới mỗi ngày, để họ đăng ký lại và chứng minh số dư của mình một cách riêng tư — biến tập hợp validator thành một danh sách luân phiên hàng ngày, không thể liên kết.

Những thay đổi này "có thể cho phép cơ chế đồng thuận mở rộng lên hàng triệu validator nếu cần," Buterin viết trong bài đăng vào sáng sớm thứ Hai.

Theo Buterin, các thay đổi của Lean Ethereum có thể mất ba đến bốn năm để phát triển khi nghiên cứu bắt đầu tập trung vào nỗ lực này. Cuối tuần này, ông lưu ý rằng bản nâng cấp Hegota sắp tới của Ethereum có thể sẽ là fork "tiền-Lean" cuối cùng của mạng lưới theo chủ đề.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh những thay đổi về quản trị gần đây trong cộng đồng Ethereum, bao gồm việc tái cơ cấu và cắt giảm nhân sự đáng kể tại Ethereum Foundation. Hai tổ chức phi lợi nhuận mới, được hỗ trợ bởi Bitmine, Sharplink và Joseph Lubin, cũng đã được ra mắt, bao gồm Ethereum Institutional và EthLabs, trong đó EthLabs sẽ đóng góp vào nghiên cứu và phát triển giao thức (protocol R&D).