Kan ik Apple-aandelen rechtstreeks van het bedrijf kopen?

Navigeren door activabezit in het digitale tijdperk: Van traditionele aandelen tot getokeniseerde effecten

De vraag of men aandelen van een bedrijf als Apple rechtstreeks bij de bron kan kopen, is een fundamentele vraag voor veel aspirant-beleggers. In de traditionele financiële wereld is het antwoord voor beursgenoteerde bedrijven een volmondig nee. Zoals de achtergrondinformatie verduidelijkt, verkoopt Apple Inc., net als andere ondernemingen die genoteerd staan aan belangrijke beurzen zoals de NASDAQ Global Select Market, zijn aandelen niet rechtstreeks aan individuele beleggers. In plaats daarvan faciliteert een gevestigd ecosysteem van brokerage-kantoren en financiële tussenpersonen deze transacties. Dit systeem is weliswaar robuust en gereguleerd, maar brengt ook eigen complexiteiten, kosten en toegankelijkheidsbeperkingen met zich mee.

De komst van blockchain-technologie en het groeiende veld van cryptocurrencies introduceren echter nieuwe paradigma's voor het bezit en de overdracht van activa, wat ons dwingt opnieuw na te denken over wat "direct eigendom" in de toekomst zou kunnen betekenen. Hoewel Apple-aandelen momenteel via een traditionele brokerage-rekening moeten worden verworven, biedt de crypto-sector een blik op een toekomst waarin activa, inclusief potentieel aandelenkapitaal, getokeniseerd en op fundamenteel andere manieren verhandeld kunnen worden. Dit artikel duikt in de fijne kneepjes van traditioneel aandelenbezit, verkent het transformatieve potentieel van activatokenisatie en onderzoekt het huidige landschap en de toekomstperspectieven voor "directe" of door blockchain gefaciliteerde aankopen van activa die traditionele aandelen spiegelen.

Het traditionele pad naar aandelenbezit: Brokers als poortwachters

Om het crypto-alternatief te begrijpen, is het essentieel om eerst de conventionele methode voor het verwerven van aandelen van beursgenoteerde bedrijven te begrijpen. Wanneer een individu besluit te beleggen in een bedrijf als Apple (AAPL), begint hij aan een traject waarvoor verschillende belangrijke tussenpersonen en processen nodig zijn:

• Brokerage-rekening: De eerste stap is het openen van een rekening bij een erkende broker. Deze firma's fungeren als de brug tussen individuele beleggers en de effectenbeurzen waar aandelen worden gekocht en verkocht. Voorbeelden zijn grote banken met beleggingsafdelingen, online discountbrokers en full-service financieel adviseurs.
• Financiering van de rekening: Zodra een rekening is geopend, moet deze worden gefinancierd, meestal via bankoverschrijvingen, wire transfers of andere elektronische middelen.
• Orderplaatsing: Met de beschikbare middelen plaatst de belegger een order (bijv. een marktorder of limietorder) om een specifiek aantal aandelen van een gewenst aandeel te kopen. Deze order wordt gerouteerd via de broker.
• Uitvoering op een beurs: De broker stuurt de order vervolgens door naar een effectenbeurs (zoals de NASDAQ). Market makers en andere participanten op de beurs faciliteren het matchen van koop- en verkooporders.
• Settlement en bewaring (Custody): Zodra de order is uitgevoerd, ondergaat de transactie een afwikkelingsperiode (meestal T+2 werkdagen, wat de handelsdatum plus twee dagen betekent). Gedurende deze tijd worden het eigendom van de aandelen en de overdracht van de middelen definitief gemaakt. De aandelen worden vervolgens in "street name" gehouden door de broker namens de belegger, of door een centrale effectenbewaarinstelling, in plaats van rechtstreeks door de individuele belegger in de vorm van een fysiek certificaat.

Dit proces in meerdere stappen garandeert naleving van de effectenwetgeving, faciliteert liquiditeit en biedt een laag van beleggersbescherming. Het introduceert echter ook verschillende vergoedingen, vereist specifieke openingstijden en vergt vaak meerdere dagen voor de definitieve afronding van de transactie. Voor bedrijven als Apple is dit systeem diep verankerd, geëvolueerd over eeuwen om grootschalig publiek eigendom en kapitaalvorming te beheren. Het idee dat Apple rechtstreeks individuele aandelen verkoopt aan miljoenen particuliere beleggers is onpraktisch en onverenigbaar met de huidige marktstructuren en regelgevende kaders.

De belofte van tokenisatie: Heroverweging van activabezit op de blockchain

In tegenstelling tot het traditionele model biedt blockchain-technologie een radicaal alternatief via het proces van "tokenisatie". Activatokenisatie is de omzetting van rechten op een activa in een digitale token op een blockchain. Deze tokens vertegenwoordigen een fractioneel of volledig eigendom van de onderliggende activa en kunnen worden gekocht, verkocht en verhandeld op een distributed ledger-netwerk.

Het kernidee achter tokenisatie is om de voordelen van blockchain – transparantie, onveranderlijkheid, programmeerbaarheid en desintermediatie – naar traditionele activa te brengen. Hoewel Apple zelf geen getokeniseerde aandelen aanbiedt, opent het concept mogelijkheden die de vraag naar "direct eigendom" in een nieuw licht plaatsen.

Hoe tokenisatie werkt: Een technische en conceptuele uitsplitsing

1. Identificatie en waardering van activa: De eerste stap is het identificeren van een reëel activum (bijv. vastgoed, een kunstwerk of zelfs aandelen in een bedrijf) en het bepalen van de waarde ervan.
2. Juridische structurering: Er moet een juridisch kader worden opgezet om de digitale token te koppelen aan de onderliggende fysieke of financiële activa. Dit is cruciaal om te garanderen dat het bezit van de token de juridische rechten verleent die bij de activa horen. Voor security tokens vereist dit vaak specifieke juridische adviezen en naleving van de effectenwetgeving.
3. Creatie van smart contracts: Er wordt een smart contract uitgerold op een blockchain-platform. Deze zelfuitvoerende code bevat de regels die de token beheersen, zoals:
   • Totale voorraad tokens
   • Overdrachtsbeperkingen (bijv. alleen naar whitelisted adressen, naleving van KYC/AML)
   • Mechanismen voor dividenduitkering (indien van toepassing)
   • Stemrechten (voor equity tokens)
   • Mechanismen voor het vernietigen (burnen) of uitgeven van nieuwe tokens
4. Token-uitgifte: Zodra het smart contract live is, worden tokens uitgegeven volgens de gedefinieerde parameters. Deze tokens worden doorgaans gemaakt met behulp van gevestigde standaarden, zoals ERC-20 voor fungibele tokens (zoals security tokens die aandelen vertegenwoordigen) of ERC-721/ERC-1155 voor non-fungibele tokens (NFT's die unieke activa vertegenwoordigen).
5. Blockchain-platform: Het smart contract en de tokens bevinden zich op een gekozen blockchain (bijv. Ethereum, Solana, Polygon, Algorand). Het gedistribueerde grootboek van de blockchain registreert alle tokentransacties en biedt een onveranderlijke en transparante eigendomshistorie.
6. Oracles: Voor activa waarvan de waarde of status kan veranderen op basis van externe factoren (bijv. de marktprijs van de onderliggende activa, onroerendezaakbelasting, real-time datafeeds), kunnen blockchain-oracles worden gebruikt. Oracles zijn diensten van derden die gegevens uit de echte wereld naar de blockchain brengen, waardoor smart contracts kunnen reageren op off-chain gebeurtenissen.

Het "directe" potentieel: Wat tokenisatie zou kunnen betekenen voor aandelenbezit

In een volledig getokeniseerde financiële toekomst zou het proces van het verwerven van een activum zoals een aandeel er aanzienlijk anders uit kunnen zien. Hoewel Apple Inc. mogelijk nog steeds niet rechtstreeks vanuit de bedrijfskas verkoopt, zou tokenisatie het volgende mogelijk kunnen maken:

• Minder tussenpersonen: In plaats van via meerdere lagen brokers, custodians en beurzen te gaan, zou een belegger theoretisch een getokeniseerd aandeel rechtstreeks kunnen kopen van een tokenisatieplatform of een andere belegger op een gedecentraliseerde beurs (DEX). Dit zou het proces kunnen stroomlijnen en de bijbehorende kosten kunnen verlagen.
• Fractioneel eigendom: Tokenisatie maakt het mogelijk om activa op te delen in ongelooflijk kleine eenheden. Stel je voor dat je 0,001 van een Apple-aandeel bezit, waardoor dure aandelen toegankelijker worden voor een bredere groep beleggers met minder kapitaal.
• 24/7 handel en snellere afwikkeling: Blockchain-netwerken zijn continu in bedrijf, wat betekent dat handel de klok rond kan plaatsvinden, niet alleen tijdens traditionele markturen. De settlement-tijden zouden kunnen worden teruggebracht van dagen naar minuten of zelfs seconden, wat de kapitaalefficiëntie verbetert.
• Verhoogde liquiditeit: Door toegang te bieden aan een wereldwijde pool van beleggers en fractionalisering mogelijk te maken, kan tokenisatie de liquiditeit van traditioneel illiquide activa potentieel verhogen.
• Programmeerbare effecten: Smart contracts geven tokens programmeerbaarheid. Dit zou dividenduitkeringen kunnen automatiseren, complexe bedrijfsacties kunnen faciliteren of nalevingsregels direct in de logica van de token kunnen afdwingen.

Security Tokens vs. andere tokentypes: Een cruciaal onderscheid

Het is essentieel om onderscheid te maken tussen de verschillende soorten tokens in het crypto-ecosysteem, aangezien niet alle tokens gelijk zijn, vooral niet wanneer we spreken over activabezit:

• Utility Tokens: Deze tokens bieden toegang tot een specifiek product of een specifieke dienst binnen een blockchain-ecosysteem (bijv. het betalen van transactiekosten, toegang tot softwarefuncties). Ze worden doorgaans niet beschouwd als investeringen in een onderliggend activum.
• Non-Fungible Tokens (NFT's): NFT's zijn unieke, ondeelbare digitale activa die het eigendom vertegenwoordigen van een specifiek item, of het nu digitaal is (zoals kunst of verzamelobjecten) of, in sommige opkomende gevallen, een fysiek activum (bijv. een eigendomsbewijs van vastgoed). Elke NFT heeft een eigen identiteit.
• Security Tokens: Dit is waar het concept van getokeniseerde aandelen het meest direct van toepassing is. Security tokens zijn digitale, op blockchain gebaseerde contracten die het eigendom vertegenwoordigen in een onderliggend activum, wat variëren van bedrijfsaandelen en obligaties tot vastgoed of intellectueel eigendom. Cruciaal is dat ze hun waarde ontlenen aan een extern, verhandelbaar activum en onderworpen zijn aan effectenregelgeving. Ze vertegenwoordigen doorgaans:
  • Equity: Eigendomsaandelen in een bedrijf.
  • Schuld (Debt): Een lening die in de loop van de tijd rente betaalt.
  • Vastgoed: Fractioneel eigendom van onroerend goed.
  • Andere activa: Zoals beleggingsfondsen, intellectueel eigendom of grondstoffen.

In tegenstelling tot utility tokens zijn security tokens ontworpen om te voldoen aan de bestaande effectenwetgeving, wat betekent dat ze vaak KYC- (Know Your Customer) en AML-checks (Anti-Money Laundering) vereisen voor beleggers. De uitgifte en handel ervan worden gereguleerd door financiële autoriteiten zoals de SEC in de Verenigde Staten of de AFM in Nederland. Dit regelgevend toezicht maakt ze geschikt voor het vertegenwoordigen van traditionele financiële instrumenten zoals aandelen.

De huidige status van getokeniseerde aandelen en Security Token Offerings (STO's)

Hoewel de theoretische voordelen van tokenisatie overtuigend zijn, bevindt de praktische realiteit van security tokens die aandelen van publieke bedrijven zoals Apple vertegenwoordigen zich nog in een pril stadium. De financiële sector verkent en adopteert tokenisatie langzaam, maar er blijven aanzienlijke hindernissen bestaan:

• Regelgevende kaders: De grootste uitdaging ligt in de complexe en vaak uiteenlopende regelgeving in verschillende rechtsgebieden. Effectenwetten zijn ontworpen voor traditionele activa, en het aanpassen ervan aan de unieke kenmerken van op blockchain gebaseerde tokens vereist aanzienlijke juridische en beleidsmatige ontwikkeling. Toezichthouders werken nog steeds aan duidelijke richtlijnen over hoe security tokens geclassificeerd, uitgegeven en verhandeld moeten worden.
• Ontwikkeling van infrastructuur: Hoewel er diverse blockchain-platforms bestaan, is de infrastructuur op institutioneel niveau die nodig is voor de grootschalige uitgifte en handel van security tokens — inclusief robuuste custody-oplossingen, gereguleerde beurzen en conforme transfer agents — nog in ontwikkeling.
• Liquiditeit: De markt voor security tokens is momenteel minder liquide dan de traditionele kapitaalmarkten. Het opbouwen van voldoende liquiditeit vereist brede adoptie door beleggers en de deelname van institutionele spelers.
• Interoperabiliteit: Verschillende blockchain-netwerken en tokenstandaarden hebben vaak moeite om met elkaar te communiceren, wat naadloze overdrachten beperkt en versnipperde markten creëert.
• Beleggersbescherming: Traditionele financiële systemen hebben gevestigde mechanismen voor beleggersbescherming (bijv. depositogarantiestelsels, duidelijke aandeelhoudersrechten, geschillenbeslechting). Native blockchain-systemen evolueren nog om gelijkwaardige waarborgen te bieden, wat cruciaal is voor brede adoptie.

Momenteel zien we tokenisatie-inspanningen vaker in:

• Private Equity en schuld: Het gemakkelijker maken voor kleinere bedrijven om kapitaal aan te trekken of voor private activa om gefractioneerd en verhandeld te worden.
• Vastgoed: Het tokeniseren van eigendom van onroerend goed om fractionele investeringen en verhoogde liquiditeit mogelijk te maken.
• Illiquide activa: Het brengen van liquiditeit naar activa die traditioneel moeilijk te verhandelen zijn, zoals kunst of verzamelobjecten.

Hoewel sommige platforms "getokeniseerde aandelen" aanbieden die de prijs van traditionele aandelen spiegelen, zijn dit vaak derivaten (synthetische activa) die gedekt worden door het werkelijke aandeel en niet het onderliggende aandeel zelf, of het zijn gereguleerde security tokens die fractioneel eigendom vertegenwoordigen in een fonds dat de onderliggende aandelen aanhoudt. Het is niet Apple, het bedrijf, dat deze tokens rechtstreeks uitgeeft.

Waarom Apple (en andere reuzen) aandelen nog niet direct hebben getokeniseerd (nog niet)

Het ontbreken van directe tokenisatie door grote bedrijven zoals Apple komt voort uit een samenloop van praktische, juridische en economische factoren:

1. Regelgevende traagheid en nalevingskosten: Publieke bedrijven opereren onder strikte regelgevende regimes (bijv. de SEC). De overstap naar een op blockchain gebaseerde aandelenstructuur zou een volledige herziening van hun juridische, boekhoudkundige en compliance-processen inhouden, waarbij ze te maken krijgen met onzekere regelgeving en potentieel enorme kosten.
2. Marktstabiliteit en acceptatie: De bestaande financiële markten zijn zeer liquide, stabiel en worden vertrouwd door een enorme groep beleggers. Er is nog geen dwingende businesscase of brede marktvraag van grote publieke bedrijven om dit gevestigde systeem te verstoren voor de onbewezen voordelen van een volledig getokeniseerd aandeel.
3. Infrastructuur en bewaring: Het beheren van aandeelhoudersregisters voor miljoenen beleggers op een blockchain, het waarborgen van veilige bewaring (custody) van digitale activa en de integratie met traditionele financiële systemen zouden aanzienlijke nieuwe investeringen in infrastructuur en expertise vereisen die de meeste publieke bedrijven niet direct in huis hebben.
4. Beleggersbescherming en rechten: De rechten van traditionele aandeelhouders zijn duidelijk gedefinieerd en juridisch afdwingbaar. Een overstap naar een getokeniseerd systeem zou nieuwe juridische precedenten vereisen om te garanderen dat tokenhouders gelijkwaardige of superieure rechten en bescherming hebben, vooral in het geval van geschillen of bedrijfsfaillissementen.
5. Complexiteit van bedrijfsacties: Gebeurtenissen zoals aandelensplitsingen, fusies, overnames en dividenduitkeringen zijn goed gedefinieerd in de traditionele financiële wereld. Het naadloos en juridisch correct repliceren van deze complexe acties op een blockchain voor miljoenen tokenhouders brengt aanzienlijke technische en juridische uitdagingen met zich mee.

Het toekomstige landschap: Een geleidelijke evolutie, geen revolutie

De reis naar een meer getokeniseerd financieel landschap zal waarschijnlijk een geleidelijke evolutie zijn in plaats van een abrupte revolutie. We kunnen verschillende trends verwachten:

• Hybride modellen: De nabije toekomst zal waarschijnlijk hybride modellen zien waarbij traditionele financiële instellingen blockchain-technologie integreren om backoffice-activiteiten, settlement en bewaring te stroomlijnen, terwijl ze nog steeds binnen de bestaande regelgevende kaders opereren.
• Institutionele adoptie: Grote financiële instellingen, die de efficiëntie erkennen die blockchain kan bieden, onderzoeken en investeren steeds vaker in tokenisatie-oplossingen voor verschillende activaklassen, waaronder obligaties, vastgoed en effecten op de private markt. Deze institutionele omarming zal de weg vrijmaken voor een bredere adoptie.
• Duidelijkheid in regelgeving: Naarmate toezichthouders wereldwijd een dieper begrip krijgen van blockchain-technologie en de implicaties ervan, zullen er duidelijkere en meer geharmoniseerde regelgevende kaders ontstaan, wat onzekerheid vermindert en innovatie bevordert.
• Nieuwe financiële producten: Tokenisatie zal waarschijnlijk de creatie van volledig nieuwe financiële producten en investeringsmogelijkheden mogelijk maken, die grotere flexibiliteit en toegankelijkheid bieden aan beleggers.
• Indirecte "directe" toegang: Hoewel directe verkoop door Apple zelf onwaarschijnlijk blijft, zou de toekomst gespecialiseerde, gereguleerde security token-platforms kunnen bevatten die beleggers in staat stellen getokeniseerde vertegenwoordigingen van Apple-aandelen (of andere activa) te kopen met minder tussenpersonen, 24/7 handel en fractioneel eigendom. Deze platforms zouden fungeren als een nieuw type tussenpersoon, nog steeds essentieel voor naleving en market making, maar potentieel veel efficiënter dan de huidige brokers.

Concluderend: hoewel de droom om Apple-aandelen rechtstreeks van Apple te kopen via een blockchain-token een krachtige visie is, blijft het een toekomstbeeld gezien de huidige staat van regelgeving, technologie en marktontwikkeling. Het bestaande traditionele financiële systeem, hoewel soms traag en kostbaar, is diep verankerd en strikt gereguleerd. Echter, de onderliggende principes van blockchain – desintermediatie, transparantie en programmeerbaarheid – blijven innovatie stimuleren. Naarmate security tokens volwassen worden en breder geaccepteerd worden, hebben ze het potentieel om activabezit te herdefiniëren en een directer, efficiënter en toegankelijker pad te bieden naar investeringen in de wereldeconomie, zij het via nieuwe, blockchain-native tussenpersonen in plaats van rechtstreeks van de uitgevende instelling zelf.