استونی میخواهد به هوش مصنوعی شناسه دولتی خود را بدهد. کریستن میشال، نخستوزیر استونی، روز چهارشنبه اعلام کرد که پیشنهاد شورای مشورتی Eesti.ai را برای صدور کد شناسایی شخصی برای عوامل هوش مصنوعی — یک هویت دیجیتالی جداگانه از انسان، شرکت یا مؤسسهای که عامل برای آن کار میکند — تصویب کرده است.
میشال این اقدام را راهحلی برای مشکلی که از قبل وجود دارد، توصیف کرد: یک عامل هوش مصنوعی که امروزه پروازی را رزرو میکند، اظهارنامه مالیاتی پر میکند یا سندی را ویرایش میکند، معمولاً باید هویت دیجیتالی کامل صاحب خود را برای انجام این کار قرض بگیرد. او گفت که استونی میتواند «اولین کشوری باشد که هویت دیجیتالی رسمی برای عوامل هوش مصنوعی ایجاد میکند.»
Today at the https://t.co/y0m6kr6QX3 advisory council.
I gave my approval to the council’s proposal that Estonia become the first country in the world to create a digital identity for AI agents — an AI personal identification code.
This may sound technical, but the idea is… pic.twitter.com/ibI1FHK4mc
— Kristen Michal (@KristenMichalPM) June 16, 2026
میشال این اقدام را مقدمهای برای آینده مبتنی بر عوامل هوش مصنوعی میداند که در حال نزدیک شدن است. میشال در ایکس (X) نوشت: «در آینده، هوش مصنوعی اقدامات دیجیتالی را از طرف یک شخص، شرکت یا مؤسسه انجام خواهد داد: تهیه گزارشها، آمادهسازی اظهارنامهها یا برقراری ارتباط با سیستمهای اطلاعاتی.»
او نوشت: «اما باید روشن باشد که چه کسی عمل میکند، از طرف چه کسی، با چه حقوقی و چه کسی مسئول است.»
میشال استدلال میکند که دادن «مجوزهای محدود، قابل کنترل و قابل بازرسی» به عوامل هوش مصنوعی اهمیت دارد، به جای اینکه صرفاً به ارائهدهندگان برای دسترسی به تمام دادههای شخصی اعتماد شود تا یک عامل کارآمد داشته باشیم.
پیشنهاد شورا به شناسه یک عامل هوش مصنوعی اجازه میدهد تا دقیقاً مشخص کند که چه کاری مجاز به انجام آن است — میشال اقداماتی مانند مشاهده یک رکورد، تهیه یک سند، انجام پرداخت تا سقف مشخصی را فهرست میکند — به جای اینکه دسترسی بیحد و حصر به هر آنچه مالک آن میتواند به آن دسترسی داشته باشد، به ارث ببرد.
این تمایز از آن جهت مهم است که چه کسانی از قبل عوامل هوش مصنوعی را به کار گرفتهاند. Eesti.ai، برنامه ملی هوش مصنوعی که میشال در ژانویه (دی ماه) راهاندازی کرد، چتباتهای هوش مصنوعی را در مدارس قرار داده و سرویس Bürokratt را راهاندازی کرده است؛ خدمتی که دولت آن را «دستیار دیجیتالی مبتنی بر هوش مصنوعی و ایجاد شده توسط دولت که به مؤسسات کمک میکند تا خدمات مشتری مدرن و کارآمد ارائه دهند» تعریف میکند.
این عوامل از قبل در داخل سیستمهای دولتی فعالیت میکنند، که دقیقاً همان نوع دسترسی است که شناسه جدید قصد محدود کردن آن را دارد.
استونی دو دهه را صرف ایجاد زیرساختهای دیجیتالی کرده است که این ایده بر پایه آن اجرا خواهد شد. پس از یک حمله سایبری بزرگ در سال ۲۰۰۷، دولت و شرکت استونیایی Guardtime، بلاکچین KSI را ساختند؛ یک سیستم امضای بدون کلید که از سال ۲۰۱۲ یکپارچگی سوابق قضایی و املاک را تضمین کرده و سپس به حوزه مراقبتهای بهداشتی نیز گسترش یافت.
این کشور پیش از این نیز پیشگام بوده است. پارلمان استونی در سال ۲۰۰۰، دسترسی به اینترنت را یک خدمت جهانی اعلام کرد، دهها سال پیش از اینکه اکثر دولتها پهنای باند را به عنوان یک حق در نظر بگیرند. در سال ۲۰۲۳، انتخابات پارلمانی این کشور برای اولین بار در جهان شاهد این بود که تعداد آرای آنلاین از آرای کاغذی پیشی گرفت.
تا دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳)، استونی ۱۰۰ درصد خدمات دولتی را به صورت آنلاین منتقل کرده بود، که این نیز برای ادغام صحیح هوش مصنوعی عاملیتمحور در بوروکراسی دولتی حیاتی است. این سابقه نشان میدهد که میشال معتقد است استونی میتواند در زمینه شناسههای عوامل هوش مصنوعی پیشگام باشد و فقط حرف آن را نزند.
این زمانبندی با تلاش گستردهتر برای پاسخگویی عوامل هوش مصنوعی همخوانی دارد. در ماه مارس (اسفند)، شبکه بلاکچین World سم آلتمن، مجموعهای از ابزارها را منتشر کرد که به عوامل هوش مصنوعی امکان میدهد قبل از اعطای دسترسی توسط سایتها، اثبات کنند که یک انسان پشت آنها قرار دارد، با هدف کمک به پلتفرمهایی که از حدس زدن اینکه آیا یک درخواست از طرف یک شخص است یا یک ربات، خسته شدهاند.
دکریپت (Decrypt) همچنین به آنچه در غیاب چنین ساختاری رخ میدهد، پرداخته است. یک عامل هوش مصنوعی بدون نظارت، ماه گذشته در کمتر از یک روز یک صورتحساب AWS به مبلغ ۶,۵۳۱ دلار ایجاد کرد، پس از آنکه صاحبش به آن دستور داد یک شبکه سرگرمی را بدون بازبینی اسکن کند، و سپس از جامعه درخواست کمکهای مالی رمزارزی (کریپتو) برای پوشش خسارت کرد.
اگر دولتها چارچوبی برای اینکه عوامل هوش مصنوعی چه کارهایی میتوانند انجام دهند و چگونه، ارائه دهند، سرکشی و آسیب رساندن این مدلها به منافع کاربرانشان دشوارتر میشود و همه افراد درگیر در یک تعامل (ارائهدهنده خدمات، کاربر، ارائهدهندگان زیرساخت، واسطهها و غیره) مسئولیتها، محدودیتها و حمایتهای قانونی خود را خواهند دانست.
میشال تاریخ شروعی ارائه نکرد و هیچ جزئیاتی درباره نحوه مسئولیتپذیری در صورت اشتباه یک عامل هوش مصنوعی که منجر به ضرر مالی برای کسی شود، نداد.
